همیشه خبر میکند !

toggle menu
مقالات

تئوری‌های رویداد و حوادث

تئوری های رویدادها و حوادث

بسیاری از افراد به ویژه آن‌هایی که در زمینه بررسی و پیشگیری از رویدادها از آموزش و تخصص بالایی برخوردار نیستند اعتقاد دارند که تنها یک علت می‌تواند باعث ایجاد رویدادها شود ( تئوری های تک علتی)این تئوری ها در خصوص پیشگیری از حوادث و رویدادها و بررسی حوادث راهکار قابل‌توجهی برای ارائه ندارد و ابزار ضعیفی هستند.  بنا بر تئوری‌های چند علتی، فاکتورها به صورت تصادفی یا روش‌های دیگر ترکیب ‌شده و باعث ایجاد رویداد می‌شوند.

آناليز درخت خطا

توانايي تشخيص نحوه ايجاد علت‌هاي بروز واقعه (رويداد) را دارد. درخت خطا جهت آناليز احتمال وقوع ريسک براي جلوگيري از اتفاقهاي ناخواسته و تخمين عمر مفيد يک سيستم روشی کارامد می‌باشد. آنالیز وقوع رویداد بالاترین سطح، رویداد نهایی (Top Event) و پایین‌ترین سطح، رویداد پایه(Basic Event )  را بررسی می‌نمایند.

تئوری چهار M ایمنی

گروس (Grose) یک مدل را برای تئوری چند علتی پیشنهاد نمود که بر مبنای چهار اصل ایمنی که در زبان انگلیسی با حرف M آغاز می‌شوند است (انسان، ماشین، محیط و مدیریت). تئوری‌های چند علتی در اقدامات پیشگیری‌کننده از رویدادها، مفید می‌باشند. در این مدل بررسی حادثه تنها به پیشنهاد اقدامات اصلاحی جهت حذف عامل حادثه‌آفرین نمی‌شود بلکه ضعف‌های سیستم که منجر به ایجاد حادثه می‌شود را مورد بحث قرار می‌دهد.

تئوری دومینو

تئوری دومینو توسط هنریچ ارائه گردید. بر اساس این تئوری مراحل انجام یک رویداد از ابتدا تا انتها شامل 5 مرحله می‌باشد:

  • اگر آسیبی ایجاد می‌شود
  • علت آن وقوع یک رویداد است
  • دلایل اصلی آن عملکردهای ناایمن و شرایط ناامن
  • علت‌های بعدی می‌توانند به وسیله خصوصیات و ویژگی‌های نامطلوب (از قبیل بی‌اعتنایی، عصبانیت شدید، ناراحتی‌های روحی روانی، فقدان آگاهی و یا عملکردهای غیر ایمن) بوقوع می‌پیوندند.
  • محیط اجتماعی در بروز رویداد دخیل است.
  • تئوری دومینو به منظور کنترل رویداد، فاکتور اعمال و شرایط ناایمن را از سایر عوامل موثرتر می‌داند. دیگر دارد. بنا بر عقیده هنریچ رفتارهای ناایمن بیشتر در ایجاد رویدادها موثر می‌باشد تا شرایط ناایمن.

تئوری انرژی هادون

بر مبنای نظریات تئوری انرژی ویلیام هادون، عواملی از قبیل: مقدار انرژی، وسایل انتقال‌دهنده انرژی و سرعت انتقال با نوع و شدت صدمات و بیماری‌ها ارتباط دارد. بعضی مواقع این تئوری تحت عنوان تئوری رهاسازی انرژی نامیده می‌شود زیرا سرعت رهاسازی انرژی یکی از فاکتورهای بسیار مهم در مقدار آسیب‌های ایجادشده است و اقدامات مورد نیاز مقابله با آن بشرح زیر است:

1. جلوگیری از هدایت و تولید انرژی. 2. کاهش میزان هدایت انرژی تولیدشده. 3. جلوگیری از آزاد شدن انرژی. 4. تعدیل سرعت انرژی آزادشده از منبع و یا تعدیل توزیع انرژی. 5. جداسازی مکان آزاد شدن انرژی یا زمان آن در جایی که انرژی می‌تواند از یک ساختار و یا دستگاه آزادشده و باعث ایجاد آسیب و صدمه به انسان شود. 6. جداسازی انرژی آزادشده از یک دستگاه به افرادی که می‌تواند به آن‌ها آسیب برساند و یا جدا نمودن اشخاص از محلی که انرژی آزاد می‌شوند. 7. اصلاح قسمت‌های مختلف یک ساختار و یا وسیله‌ای که افراد با آن در تماس هستند. 8. ایجاد استحکام ساختمان‌ها و یا مقاوم‌سازی افرادی که نسبت به خطر حساس هستند. 9. شناسایی سریع و به موقع خطر و نحوه مقابله و جلوگیری از ادامه آن. 10. ارزیابی و بررسی شرایط بعد از ایجاد خطر و بازگشت به شرایط نرمال.

برخلاف هنریچ که از یک مدل ترتیبی و مرحله‌ای دفاع می‌کرد هادون یک مدل موازی را در اقدامات حفاظتی مطرح نمود. مدل موازی هادون بدین معنی است که چندین کار باهم در یک زمان انجام‌شده ولی در مدل مرحله‌ای هنریچ انجام یک کار در یک زمان صورت می‌گیرد. مطابق نظریه هادون معیار و اندازه خاصی جهت انتخاب استراتژی حفاظت وجود ندارد. یعنی تا هر مقدار که بتوان از آسیب و صدمه جلوگیری نمود نتایج آن مطلوب می‌باشد. در مدل موازی عامل تعیین‌کننده مقدار انرژی است.

تئوری خطاهای سیستم‌های مدیریت  

بر اساس تفکر جوران و دمینگ خطاهایی که از کارگران حادث می‌شود به دلیل مدیریت ضعیف فرآیندها می‌باشد. در ایجاد مراحل کاری صحیح و افزایش کیفیت و ایمنی در کار، کارگر و مدیریت هر دو نقش موثر دارند که با بهبود فرآیند مدیریت و کیفیت در سازمان، کنترل میشود.

تئوری استعداد – حادثه

محققان اخیراً دیدگاه حادثه پذیر بودن را مرتبط با تمایل فرد به سمت دستیابی به خطرات یا فرصت‌ها می‌دانند. یعنی «یک واکنش که توانایی ایجاد اختلال در شکل­گیری حادثه را داشته در صورتی که تمایلی به ایجاد آن مخاطرات وجود نداشته باشد».

مدل پنير سوئيسي  

بر اساس این مدل، خطاها و رویدادها اغلب چند عاملی هستند و مستلزم آن است که به طور همزمان یک سری لایه‌های محفاظتی با شکست روبرو شوند و لذا می‌توان هرگونه اشتباه یا  خطا را از طریق اقدامات محافظتی سیستم، پرسنل درون سیستم یا هر دو کاهش داد.

تئوری پترسون

بر اساس این نظریه، اشتباهات انسانی ناشی از یک یا ترکیبی از سه فاکتور الف: فشار کاری بیش از حد، ب: تصمیم‌گیری بر حسب قضاوت غلط، ج: دام‌ها (تهدیدها) می‌باشد که در نهایت منجر به حادثه و جراحت یا صدمات و یا حتی خسارات مالی می‌شود.

مدل پاپیونی

اين روش از جمله روش‌هايي است که به صورت گرافيکي نمايي کامل از نحوه تبديل شدن عوامل بالقوه مختلف به يک حادثه اوليه و سپس رويدادهاي نهايي را نشان مي‌دهد اين روش پيوند عميقي با وقوع رویداد نامطلوب و روش آنالیز درخت خطا دارد. روش پاپيون هم به صورت کمي و هم کيفي قابليت اجرا دارد.

مشاهده ویدیوهای آموزشی در حوزه ایمنی ( کلیک کنید)

پادکست های جذاب همیشه خبر می کند (کلیک کنید)

نظر شما

ایمیل شما نشر نخواهد شد.فیلد های ضروری با * نشانه گذاری شده است.

تصویر امنیتی Refresh Icon

پیام شما بعد از بررسی نمایش داده خواهد شد

نظر خود را بنویسید

تصویر امنیتی

جشنواره و رویدادهای آتی

پنجمین جشنواره نشان تعالی سلامت ، ایمنی و محیط زیست HSE

تماس
آدرس
  • آدرس دبيرخانه : تهران- خیابان انقلاب- خیابان 16 آذر- نبش کوچه عروجی- پلاک 54
  • تلفن تماس :
  • 66459108 (021)
  • 66174702 (021)
  • 66459058 (021)
  • 66459311 (021)
  • 66459871 (021)

  • فکس: 66459684(021)

  • info@hseawards.org
"موسسه بین المللی ارزیابی نشان تعالی سلامت ایمنی و محیط زیست رادمان HSE" در راستای «توسعه اعتماد عمومی و مشتری محوری» و به منظور رسیدگی سریع به شکایات و مشکلات شما مشتریان و همکاران گرامی و استفاده از گزارشات و نقطه نظرات شما عزیزان در کلیه زمینه ها تلاش دارد تا با استفاده از امکانات ارتباطی موجبات ارائه خدمات مناسب تری را برای شما فراهم نماید.