طراحی نظام های ایمنی تاب آور
Resilient Safety Systems Design

هدف کلیدی:
توانمندسازی مدیران و متخصصان ایمنی برای طراحی و بازطراحی سیستم‌هایی که بتوانند نه‌تنها از شکست‌ها جلوگیری کنند، بلکه در برابر آن‌ها پایداری، سازگاری و بازیابی سریع داشته باشند.
روز اول – از ایمنی سنتی تا تاب‌آوری
بخش ۱: بازاندیشی در مفهوم ایمنی (3 ساعت)
ایمنی چیست؟ چرا مدل‌های سنتی دیگر کافی نیستند؟
مقایسه سه نسل ایمنی:
Safety-I (پیشگیری از شکست)
Safety-II (موفقیت در شرایط متغیر)
Resilience Engineering (مهندسی تاب‌آوری)
بررسی ریشه‌های شکست در سیستم‌های پیچیده
فیلم کوتاه یا روایت حادثه واقعی برای تحلیل جمعی
تمرین گروهی: تشخیص نوع نگاه ایمنی (S-I، S-II، Resilience) در سیستم‌های واقعی
بخش ۲: اصول طراحی سیستم تاب‌آور (3 ساعت)
معرفی ۴ قابلیت اصلی تاب‌آوری:
پیش‌بینی (Anticipate)
نظارت (Monitor)
پاسخ‌دهی (Respond)
یادگیری (Learn)
درک نقش “نشانه‌های ضعیف شکست” (Weak Signals)
مفهوم ظرفیت جذب شوک در طراحی سیستم
نگاهی به HRO (High Reliability Organizations) و RE (Resilience Engineering)
مطالعه موردی: طراحی سیستم تاب‌آور در خطوط ریلی یا نیروگاه حرارتی
روز دوم – پیاده‌سازی در عمل و ارزیابی
بخش ۳: معماری نظام ایمنی تاب‌آور (3 ساعت)
لایه‌های طراحی: فنی، انسانی، سازمانی، محیطی
نقش رهبری و فرهنگ سازمانی در تاب‌آوری ایمنی
ابزارهای طراحی:
FRAM (Functional Resonance Analysis Method)
STAMP/STPA
Bowtie از نگاه تاب‌آوری
تحلیل نقش سناریونویسی در آمادگی برای شکست‌ها
کارگاه عملی: بازطراحی یک فرآیند بحرانی با نگاه تاب‌آور
بخش ۴: سنجش، پایش و بهبود تاب‌آوری (3 ساعت)
شاخص‌ها و معیارهای سنجش تاب‌آوری (Leading vs Lagging)
طراحی داشبورد تاب‌آوری
ارزیابی بلوغ تاب‌آوری سازمان
یادگیری از موفقیت (Success-Based Learning) به‌جای فقط شکست
چالش‌های پیاده‌سازی و گام‌های عملیاتی
تمرین پایانی: تدوین برنامه ارتقاء تاب‌آوری برای سازمان خود