0تومان
هدف کلی دوره:
درک این موضوع که چرا سازمانها از برخی حوادث درس نمیگیرند و چگونه میتوان روایتهایی خلق کرد که یادگیری واقعی و پایدار تولید کنند.
مخاطبان:
افسران ایمنی، تحلیلگران حادثه، رهبران تیمها، کارشناسان منابع انسانی، توسعهگران فرهنگی
مدت دوره:
۴ تا ۶ ساعت (نیمروزه یا یکروزه)
– چرا سازمانها از حوادث درس نمیگیرند؟
سوگیریهای شناختی (مثل hindsight bias)
پدیده فراموشی جمعی
– روایت بهعنوان ابزار یادگیری
تفاوت داده، گزارش و داستان
نقش انسان در ساخت معنا (sensemaking)
– چگونه یک روایت اثرگذار از حادثه بسازیم؟
عناصر داستانگویی: شخصیت، تنش، عبرت
تمرین عملی با یک حادثه واقعی
– سازوکارهای پنهان در تحریف روایتها
سکوت سازمانی، فشار مدیریتی، فرافکنی
– چگونه حافظه سازمانی بسازیم؟
روایت به مثابه دارایی دانشی
تکنیکهایی برای مستندسازی زنده، آرشیو یادگیری، بازگویی
– کارگاه روایتنویسی ایمن
بازنویسی یک گزارش حادثه واقعی به صورت روایت یادگیری
ویژگی خاص دوره:
ترکیب ایمنی با داستانسرایی، روانشناسی و تفکر انتقادی → رویکردی انسانمحور و ماندگار
سناریوهای تمرینی برای دوره ۱:
سناریو ۱: تلهی کنترل
موضوع: تفاوت بین کنترلگری و ساخت قابلیت
شرح:
مدیر ارشد یک واحد تولیدی، پس از حادثهای جزئی، دستور اجرای سریع دهها اقدام کنترلی (بیشتر چکلیست، جلسات، اخطار) را صادر کرده. تیم ایمنی احساس میکند که «فقط صورت مسأله را پاک میکنند».
تمرین ایفای نقش:
نقش ۱: مدیر ایمنی که باید از دیدگاه «قابلیتمحور» با مدیر ارشد گفتوگو کند.
نقش ۲: مدیر ارشد که نگران وجهه سازمان است.
هدف:
– تفکیک میان واکنش فوری و توسعه ساختاری
– تمرین زبان سازمانی برای قانعسازی مدیران
سناریو ۲: رشد یا رکود
موضوع: ارزیابی قابلیت ایمنی در یک واحد عملیاتی
شرح:
سه واحد مختلف در سازمان وجود دارد. حوادث کم در یک واحد خاص باعث شده تصور شود آن واحد «ایمنترین» است. اما بررسیها نشان میدهد کارکنان آنجا کمتر گزارش میدهند و ریسکها نادیده گرفته میشوند.
تمرین گروهی:
– تحلیل شرایط هر واحد
– شناسایی معیارهای واقعی رشد قابلیت ایمنی
– ارائه پیشنهاد برای توسعه ایمنی بدون وابستگی به نرخ حادثه
هدف:
– تفکیک «نتیجهگرایی» از «قابلیتمحوری»
– تمرین گفتوگو با دادههای کیفی و تحلیلی
سناریو ۳: طوفان آینده
موضوع: تابآوری ایمنی در برابر تغییرات آینده
شرح:
سازمان با ورود تکنولوژی جدید و کاهش نیرو مواجه شده. تیم ایمنی باید طرحی برای حفظ/تقویت ایمنی به عنوان «قابلیت تطبیقپذیر» ارائه دهد.
تمرین:
– ایفای نقش تیم ایمنی در جلسه استراتژیک
– طراحی سه اقدام عملی برای افزایش تابآوری سیستم ایمنی
– پیشبینی خطرات ناشی از فناوری/تحول سازمانی
سناریوهای تمرینی برای دوره ۲:
روایت، حافظه و آسیبشناسی یادگیری در حوادث
سناریو ۱: گزارش بیروح
موضوع: تبدیل گزارش حادثه رسمی به روایت یادگیری
شرح:
گزارشی از حادثه سقوط ابزار در یک پروژه عمرانی فقط شامل شرح خشک واقعه، علت فنی، و اقدامات اصلاحی است. اما کارکنان احساس میکنند «واقعیتِ ماجرا» در گزارش دیده نشده.
تمرین:
– بازنویسی گزارش از زبان افراد مختلف (کارگر، ناظر، سرپرست)
– شناسایی پیامهای یادگیری پنهان در روایت
– ارائه نسخه نهایی بهصورت روایت قابل گفتوگو
سناریو ۲: روایت مسموم
موضوع: تحریف روایت حادثه توسط مدیران
شرح:
پس از حادثهای جدی، مدیر پروژه اصرار دارد که تقصیر فقط متوجه اپراتور است. روایت رسمی بهشدت یکسویه تهیه شده و اعتماد کارکنان تضعیف شده.
تمرین ایفای نقش:
نقش ۱: افسر ایمنی که باید روایت جایگزین انسانیتر بسازد
نقش ۲: مدیر پروژه که نگران آبروی پروژه است
نقش ۳: کارشناس منابع انسانی که نگران اعتماد سازمانی است
سناریو ۳: حافظهی فراموشکار
موضوع: بازبینی حوادث تکراری
شرح:
سه حادثه مشابه در بازه دو ساله تکرار شده، اما هر بار تیم جدیدی بررسی کرده و هیچ سابقه مشخصی از یادگیری باقی نمانده.
تمرین گروهی:
– تحلیل اینکه چرا یادگیری تثبیت نشده
– طراحی ساختار «حافظهی یادگیری ایمن» برای سازمان
– ساخت یک روایت مشترک از سه حادثه به عنوان درس سازمانی
طراحی و توسعه توسط تیم آبستا
